De betoverende hechting met narcisten en psychopaten.
Neurologische en psychologische componenten van traumatische hechting.
Waarom bleef ze? Deze vraag stellen veel mensen als ze het handelen van sommige overlevenden van misbruik beschouwen. Voor de buitenstaander lijkt het een eenvoudige en logische beslissing om weg te lopen van iemand die een bedreiging vormt of psychologisch letsel veroorzaakt.
Maar de redenen waarom velen verstrikt blijven in deze relaties zijn complex. Er zijn onderliggende neurobiologische oorzaken voor de intense band die velen hebben met individuen met psychopathie en een narcistische persoonlijkheidsstoornis.
Het verlaten van een misbruiker is niet slechts een cognitieve beslissing (gebaseerd op het denken), maar eerder één die het gevolg is van een groot aantal neurochemische, psychologische en emotionele ankers. Er spelen factoren een rol die veel sterker zijn dan gedachten, die meestal winnen. Laten we twee van deze factoren nader bekijken.
Intermitterende bekrachtiging en machtsverschillen
In 1981 presenteerden drs. Donald Dutton en Susan Painter een theorie die ze 'traumatische hechting' noemden. De theorie legde uit dat er in misbruikrelaties twee aspecten aanwezig zijn die de emotionele gehechtheid lijken te versterken die veel slachtoffers hebben met hun misbruiker: het machtsverschil en de intermitterende stijl van "slechte - goede behandeling" (Dutton & Painter, 1993, blz. 105). Ze beschreven het langzame proces van escalerend misbruik als een 'sociale valkuil'.
Als we de intieme relaties van individuen met Cluster B persoonlijkheidsstoornissen zoals psychopathie en narcistische persoonlijkheidsstoornis onderzoeken, vinden we deze patronen vaak terug in hun interacties met hun partners. Er zal een buitengewoon goede behandeling zijn afgewisseld met extreem slechte behandeling, dominantie, controle en de sociale valstrik (sluipend escalerend misbruik).
Vanwege hun slechte emotionele empathie, kan het mensen met psychopathie en een narcistische persoonlijkheidsstoornis niet schelen hoe ze anderen behandelen. Hun focus is op zichzelf, hun plezier, hun stimulatie en hun comfort, vaak ten koste van anderen.
Daarom zullen fluctuerende golven van vriendelijkheid, zachtaardigheid en plezier vermengd worden met wreedheid, minachting en haat. Het is een emotionele achtbaan die door de hersenen van hun slachtoffer wordt beantwoord met neurochemie die de band en gehechtheid aan de narcist of psychopaat versterkt .
Niets is sterker dan afwisselende vriendelijkheid van de partner die de controle heeft. Intermitterende versterking is extreem krachtig (denk bijvoorbeeld aan gokken, de meeste mensen blijven spelen hoewel ze verliezen).
Misbruikende relaties bevatten meestal een enorm verschil in persoonlijke macht. Gezien de lage emotionele intelligentie van misbruikers, interacteren ze meestal met hun partner door haar grenzen of rechten als mens te schenden.
De meeste mensen met aandoeningen van narcisme en psychopathie eisen een dominante positie en dwingen dit af door manipulatie, emotionele mishandeling of fysiek geweld. Ze eisen onredelijke controle over hun partners. Slachtoffers en overlevenden vinden het een strijd om een coöperatieve of eerlijke relatie tot stand te brengen.
Psychologisch gezien kan de combinatie van het machtsdifferentiaal en intermitterende versterking afhankelijkheid bevorderen,
"Ik heb hem nodig in mijn leven."
"Ik mis hem zo erg."
"Ik kan niet stoppen met aan hem te denken."
Sociale en omgevingsfactoren dragen ook sterk bij aan de beslissing van een slachtoffer om te blijven. Bijvoorbeeld kinderen, financiële zekerheid, veiligheid, agressie van de misbruiker, angst, delen van het huis, familie, stalking, enzovoort.
Hechting is niet altijd positief - negatieve hechting is zelfs sterker
Relaties met machtsverschillen en intermitterende goede en slechte behandeling creëren stressvolle banden die ervoor zorgen dat de niet-gestoorde partner zich op het randje voelt balanceren, eerder dan getroost te worden door de verbinding. Het is een band waarvan de overlevende tegelijkertijd zou willen dat hij er niet was. Sommigen schamen zich zelfs voor de traumatische band.
"Ik wil vertrekken omdat hij me pijn doet. Maar dat kan ik gewoon niet! Wat is er mis met mij! "
Aangezien we de neiging hebben om banden met iets positiefs te associëren, kan dit fenomeen van intens gehecht zijn aan iemand die zeer negatief gedrag vertoont (misbruik), verwarrend zijn voor het slachtoffer. Hechting van dit type weerspiegelen een verslaving aan een negatieve bron.
Als het slachtoffer echter wist dat traumatische hechting ook een type band is dat niet gebaseerd is op een positieve relatie, zouden ze de relatie anders interpreteren (Dutton and Painter, 1993). Sommige slachtoffers gaan er bijvoorbeeld vanuit dat ze een sterke band met de dader voelen omdat het betekent dat ze echt van hem of haar moeten houden. Er moet iets heel speciaals aan die persoon zijn. Ze kunnen zelfs de 'zielsverwant'-status toeschrijven aan de misbruiker op basis van de chemie die ze bij zich dragen. Het slachtoffer gelooft misschien dat de misbruiker van hen houdt in ruil daarvoor. Binding is echter niet altijd een synoniem voor liefde. En chemie kan zelfs bij de verkeerde persoon extreem sterk zijn.
Onze hersenen kunnen zich met negatieve bronnen verbinden, soms met zelfs meer intensiteit dan met positieve bronnen. Dit is belangrijk om te weten omdat sommige banden schadelijk zijn. Dit is meestal het geval wanneer de ene partner consequent de andere schendt en de rechten op veiligheid en autonomie van die persoon ontkent. Dat is duidelijk geen liefde.
Er ligt neurowetenschap ten grondslag aan de aangrijpende verbinding met individuen met narcisme en psychopathie
Zoals met alle psychische symptomen zijn er onderliggende neurobiologische substraten of mechanismen die verantwoordelijk zijn voor het gedrag. Twee van de meest prominente neurochemicaliën gekoppeld aan traumatische binding zijn dopamine en oxytocine .
Dopamine is een catecholamine, een neurotransmitter, in de hersenen die wordt geassocieerd met verschillende functies vanwege de aanwezigheid van twee algemene typen dopaminereceptoren (D1-achtig en D2-achtig). Deze worden verder onderverdeeld in subtypes - D1, D2, D3, D4 en D5 receptoren. Via deze receptoren kan dopamine betrokken zijn bij zeer uiteenlopende handelingen en gedragingen.
Bijvoorbeeld; in bepaalde gebieden van de hersenen wordt dopamine geassocieerd met beweging en is het betrokken bij aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson. Dopaminereceptoren in de nucleus accumbens houden verband met het beloningssysteem (bijv. het willen, verslaving). Er zijn andere delen van de hersenen waar dopamine de cognitie beïnvloedt (bijv. motivatie / aandacht) of emotionele functies (bijv. depressie / schizofrenie).
Oxytocine is een neuropeptide en een hormoon dat wordt gesynthetiseerd in de hypothalamus. Velen hebben het echter het "knuffelhormoon" genoemd; net als dopamine heeft het een breed scala aan acties. Afhankelijk van de hersenregio's en sociale stimuli die aanwezig zijn, kan oxytocine een aantal negatieve effecten hebben op het gedrag en handelingen.
Bij velen, in de nasleep van psychopathische en narcistische relaties, raken oxytocine en dopamine ontregeld. Deze neurochemische veranderingen zullen het slachtoffer in een moeilijke positie brengen, omdat dopamine en oxytocine kunnen leiden tot acties die haar veiligheid in gevaar kunnen brengen. De onbalans in de chemie zal ertoe leiden dat het slachtoffer intense hunkering en verlangen naar haar (ex) partner ervaart. Haar gedachten zullen dit vaak volgen om betekenis te geven aan haar gevoelens en gedrag. Daarom is het niet ongebruikelijk dat ze zichzelf en anderen haar excuses aanbiedt om haar gedrag te rationaliseren.
"Je begrijpt het niet, hij probeert te veranderen." | "Ik hou zoveel van hem, we kunnen dit laten werken."
Blijven wanneer logica zegt gáán
Het beloningssysteem van de hersenen is vaak de drijfveer achter de beslissing van een slachtoffer om te blijven. Blijven bij iemand die ongevoelig, emotioneel inconsistent en mogelijk gevaarlijk is, is meestal een niet-cognitief gestuurde handeling (niet één die gebaseerd is op een logische beslissing). Helaas heeft dit voor veel overlevenden negatieve gevolgen gehad.
Het is buitengewoon moeilijk om helder te denken wanneer oxytocine en dopamine zo veel waarde hechten aan de misbruiker. Deze combinatie van neurochemie is de drugs van de dader . Het zorgt ervoor dat het slachtoffer zich hyper-focust op de dader, ernaar verlangt en ernaar hunkert en de band met hen intensiveert - zelfs als het vreselijke partners zijn. Deze reactie kan zelfs optreden als het slachtoffer de misbruiker niet leuk vindt als persoon.
Narcistische en psychopathische relaties kunnen een enorme impact hebben op het beloningssysteem van de hersenen. Dit weerspiegelt de onderliggende neurobiologische mechanismen van de traumatische band. Daarom is de beslissing om te "blijven" eigenlijk helemaal geen beslissing. Het is een verslavende reactie van de hersenen wanneer ze worden geassocieerd met een significante waarde (bijvoorbeeld liefde). Dit kan iedereen overkomen na een toxische relatie, vooral als het slachtoffer een grote capaciteit heeft om te hechten (empaat).
Afhankelijkheid en het vermijden van ontwenningsverschijnselen - Het is net een medicijn
Vanwege de ontregeling van oxytocine en dopamine, heeft het slachtoffer een verbinding met de misbruiker nodig om te voorkomen dat het in de ontwenning terechtkomt. Zij of hij is afhankelijk geworden. Deze afhankelijkheid is geen co-afhankelijkheid , maar eerder een weerspiegeling van hetzelfde neurologische circuit als van drugsverslaving .
De ontwenningsverschijnselen die veel mensen in de nasleep ervaren, kunnen zeer pijnlijk zijn. Het kan ontstaan door weg te gaan, of door te worden verlaten / afgedankt, of door het niet langer in staat zijn contact te maken met de dader door wat voor reden dan ook.
Het is vergelijkbaar met de gevoelens die men heeft nadat ze een drugsverslaving hebben gestaakt. Het brein zoekt het, snakt ernaar en worstelt om het zonder de drug te redden. De beledigende partner is hun medicijn geworden. Hersenchemie kan heel moeilijk te overwinnen zijn, vooral wanneer het slachtoffer niet weet dat dit proces intern plaatsvindt. Ontkoppeling van de partner kan een zeer moeilijke periode zijn. Voor veel slachtoffers zijn ze in ontwenning.
Conclusie
Symptomen van ontwenning, het hunkeren naar de toxische relatie, of een beslissing om te blijven, zijn geen teken van persoonlijke zwakte van het slachtoffer. Het is een weerspiegeling van normale hersenfuncties en we hebben niet de mogelijkheid om dit proces te voorkomen.
Wanneer er een traumatische band is, zullen de hersenen geneigd zijn om de positieve aspecten van het gedrag van de misbruiker te herinneren, meer dan de negatieve aspecten. Dit is waarschijnlijk in combinatie met het neuropeptide oxytocine.
Deze situatie kan verbeteren. Met de juiste ondersteuning, behandeling door een deskundige op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg en tijd, kan de neurochemie weer tot rust komen en terugkeren naar de homeostase (normale balans).
De introductiefase (verlangen, zoeken, smachten, willen) is veranderlijk en meestal geen permanente status. Het brein zal tijd nodig hebben om te herstellen. Het doet dit het beste wanneer een omgeving van kalmte wordt bevorderd en het individu zich richt op zelfzorg. Houdt er rekening mee dat wanneer er een emotioneel geladen omgeving is, zoals voortdurende betrokkenheid bij de dader of het zoeken naar erkenning en berouw van de narcistische partner, of het zoeken naar vergelding, de weg naar heling langer en moeilijker zal zijn.
Sjoukje Varwijk is kennis-en ervaringsdeskundige op het gebied van Narcistische mishandeling. In haar praktijk (Ready4Reset, voorheen praktijk CoBeSlaN) biedt zij hulp aan mensen die hiermee te maken krijgen.
